Het woord haalbaarheidsonderzoek wordt gebruikt alsof iedereen weet wat erin zit. In de praktijk verschilt dat beeld sterk. De een verwacht een technische toets, de ander een financiele onderbouwing, de derde een bevestiging van wat feitelijk al besloten is. Die laatste verwachting is de schadelijkste, en komt het vaakst voor.
Wat een haalbaarheidsonderzoek toetst
Een haalbaarheidsonderzoek toetst of een gekozen richting, meestal voortkomend uit een sportparkvisie, ook uitvoerbaar is. Ruimtelijk, financieel en organisatorisch. Past het beoogde gebruik binnen de beschikbare ruimte? Wat kost het, wie draagt die kosten, en is dat reeel gezien de begroting? En is er voldoende draagvlak bij verenigingen en gebruikers om het te laten werken?
Dat laatste onderdeel wordt het vaakst onderschat. Een technisch correct plan waar niemand achter staat, strandt net zo hard als een plan waarvoor het geld ontbreekt. Alleen later, en met meer schade aan de verhoudingen.
Twee manieren om de timing te missen
Te vroeg beginnen levert een dik rapport op met te veel scenario's en te weinig focus, simpelweg omdat er nog geen richting is om aan te toetsen. Te laat beginnen komt vaker voor: er is feitelijk al besloten, en het onderzoek wordt ingezet om dat besluit te onderbouwen. Dan is het geen onderzoek meer maar een rechtvaardiging, en iedereen die erbij betrokken is geweest merkt dat.
De bruikbare plek zit ertussenin. Eerst een heldere richting, dan het onderzoek dat toetst of die standhoudt, met ruimte om bij te sturen als dat nodig blijkt.
Wat het oplevert
Geen dichtgetimmerd besluit, maar een onderbouwde keuze. Het maakt zichtbaar wat een scenario kost, wat het oplevert en waar de risico's zitten, zodat een raad, een sportbedrijf of een groep verenigingen kan besluiten op grond van cijfers in plaats van op gevoel. Een bruikbaar onderzoek benoemt bovendien expliciet wat er niet is onderzocht, want dat is waar de verrassingen later vandaan komen.
Wat er dan al vastligt
Wij komen op sportparken waar het haalbaarheidsonderzoek pas wordt uitgevraagd als de locatie, de omvang en het budget al vaststaan. Wat er dan nog te onderzoeken valt, is of het net past. Dat is zelden iemands fout. Een onderzoeksopdracht heeft een budget nodig, een budget heeft een aanleiding nodig, en die aanleiding is bijna altijd al een plan; de opdracht ontstaat dus per definitie pas nadat de belangrijkste keuzes zijn gemaakt.
Wij dringen daarom aan op een vroeger moment, waarop de richting wel vastligt maar de uitwerking nog niet. Dan is bijsturen nog goedkoop. Ramingen en technische onderzoeken die daarbij horen, laten wij uitvoeren door specialisten, op basis van die richting.
Een haalbaarheidsonderzoek staat dus nooit los van de rest van het traject. Het bouwt voort op een sportparkvisie en legt de basis voor de uitvoering die daarna volgt. Twijfel je of je sportpark klaar is voor die stap, of juist nog een fase eerder zit? Wij van Sportgrond kijken graag mee naar het moment waarop het onderzoek nog iets kan veranderen.
Iedereen wil een visie voor het Sportpark. Bijna niemand legt uit wat dat eigenlijk is.